تیره و نژاد بروجردیها

تمامی بررسی های دقیق متون علمی، تاریخی و فرهنگی به روشنی نشان دهنده این است که بروجردی ها مردمانی آریایی با اصالت فارس هستند که سابقه هزار ساله شهرنشینی در منطقه باستانی "ماه نهاوند" را دارند و این مردم هرگز سابقه کوچ نشینی و زندگی طایفه ای نداشته اند و زبان گفتاریشان نیز زبان فارسی پهلوی است که پهله منسوب به پنج شهر بوده است از جمله اصفهان، همدان، ماه نهاوند، ری، آذربایجان. پس گویش امروزه سکنه شهر نشین بروجرد، ملایر، نهاوند و تویسرکان نشات گرفته از همان زبان باستانی فارسی پهلوی می باشد.

بروجرد شهری باستانی است و متعلق به دوران پیش از اسلام می باشد. در دوران اشکانیان بروجرد یکی از شهرهای آباد و مهم به شمار میرفته است که در دوران پیش از اسلام به سرزمین ماد و پهله تعلق داشته است. در دوران پس از اسلام همچون سلجوقی، ایلخانی، تیموریان و از عصر صفویه به بعد نیز بروجرد از شهرهای مطرح بوده است. در دوره قاجاریان، حسام السلطنه بروجرد را مقر حکومت ولایت عهدی خود قرار داد و همین مسئله بر رونق اقتصادی و فرهنگی این شهر افزود. با بررسی دقیق تمامی متون تاریخی و ادبی چیزی که واضح و روشن است، این است که شهر زیبا و باستانی بروجرد به لحاظ اقلیمی و هویتی و تاریخی و تیره و نژاد مردمش هیچ گونه ارتباطی به قوم لُر ندارد. دانشنامه جهان اسلام و تذکره حزین نیز بروجردیها را پارسی زبان معرفی می کنند. احمد اسفندیاری نیز در مقدمه کتاب گویش بروجردی به صراحت بیان می نماید که گویش بروجردی ریشه در فارسی میانه و به ویژه زبان پهلوی دارد.

حدود العالم تاليف 372 ه. ق. بروجرد را شهری خرم و پرميوه توصيف ميکند. به نوشته ياقوت حموی در معجم البلدان (اوايل قرن 8 هجری) بروجرد با خضارات و خيرات و همچنين دارای نخلهای مرغوب و زعفران بسيار بوده است.

همين جغرافی نويس اسلامی در كتاب المشترك رازان را كوی بزرگی در بروجرد ياد ميكند. به نوشته ابن اثير شهر دارای خندق بزرگی در اطراف بوده كه اكنون ميتوان آثار و علايمی از آن را مشاهده كرد. در حملات ويرانگر مغول (616 ه. ق.) صدمه و زيان بسياری به شهر وارد شده و منابع تاريخی، خرابی شهر را در حد وسيعی گزارش كرده اند. ولی حمدالله مستوفی در سال 740 ه. ق. در نزهه القلوب از آبادی شهر ياد كرده و آن را دارای دو جامع عتيق و جديد دانسته است.

بروجرد در آغاز دوره قاجار وسعت گرفت. در همان زمان حاج زين العابدين شيروانی مورخ مشهور در بستان السياحه مينويسد:حسام السلطنه بروجرد دورش را حصار كشيد و راستا و بازار مسقف و دكاكين مكلف به اتمام رسانيد. به طور کلی شهر فعلی بروجرد دارای بافت قديمی بسيار زيبايی است و ساختمانهای قديمی و خانه های مسكونی آن از تزيينات جالب چون در و پنجره ارسی های بديعی برخوردار است. بازار كهنه بروجرد نيز هم اكنون همان طرح قديمی خود را حفظ كرده و داد و ستد آن رونق چشمگيری دارد. بروجرد که هنوز در لهجه فارسی محلی همان نام اصلی آن یعنی ووریِرد گفته می شود. از مهمترین شهر های فارس نشین که دارای زبان فارسی مرکزی ایران و گویشهایی محلی از فارسی هستند میتوان موارد زیر را بیان کرد:

1- شیراز

2- اصفهان

3- یزد

4- کرمان

5- مشهد

6- بروجرد

در طول تاریخ برای بروجرد نام ها و صفات مختلفی بیان شده مانند دارالسرور، پیروزگرد، دارالشوکه، شهر شجاعان، زادگاه فرزانگان و ... اما عجیب ترین و شاعرانه ترین صفت را استاد احمد حجتی به بروجرد نسبت می دهد و آن نام غم انگیز "نوعروس تیره بخت" می باشد.

منابع:

1- زبان شناسی و زبان فارسی، پرویز خانلری

2- گویش کلیمیان اصفهان، دکتر ایران کلباسی

3- حُدودالعالم من المشرق الی المغرب، ابو الموید عبدالقیوم بن الحسین بن علی الفارسی

4- مُعجَم البُلدان، یاقوت حموی

5- نزهه القلوب، حمدالله مستوفی

6- گلدشت، استاد احمد حجتی

7- دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دایرةالمعارف اسلامی

8- تذکره حزین، شیخ محمدعلی حزینِ لاهیجی

9- گویش بروجردی، احمد اسفندیاری

برچسبها: تیره و نژاد بروجردیها, اصل و نصب بروجردی ها, فرزانگان بروجرد, بروجردیهای اصیل, تیره بروجردیها